Bệnh Đứt Mạch Máu Đầu – BS. Nguyễn Đình Phùng

HỎI:

Tôi có người nhà bị bệnh đứt mạch máu đầu, gần đây phải đưa vào nhà thương để chữa trị. Hiện đã đỡ nhiều nhưng hiện bị liệt nửa người và nói năng rất khó khăn, xin bác sĩ cho biết nguyên nhân nào bị bệnh đứt mạch máu đầu và hy vọng hồi phục được khoảng bao nhiêu? có cách nào để ngừa được bệnh này không? Cũng xin bác sĩ cho biết có triệu chứng nào báo trước là sắp bị đứt mạch máu đầu không? Và phải làm những gì khi nghi là có thể bị bệnh này?

Nguyễn Văn H.

Đứt mạch máu đầu là một trong những nguyên nhân chính gây ra chết hoặc bị liệt ở người lớn tuổi tuy một số người tuổi còn trẻ cũng có thể bị bệnh này. Đây là một bệnh nguy hiểm, nên hiểu biết về bệnh này, đặc biệt là biết những dấu hiệu báo trước việc đứt mạch máu đầu sắp sửa xảy ra là điều cần thiết cho những người lớn tuổi để có thể ngăn chận kịp thời và làm giảm thiểu những hậu quả tai hại của nó. Thực sự dùng chữ đứt mạch máu đầu không đúng hẳn, phải nói là bệnh tổn thương mạch máu não vì đứt mạch máu chỉ là một trong những cơ chế của bệnh tổn thương mạch máu não, ngoài ra còn nhiều nguyên nhân khác nữa.

Bệnh này gây ra chết chỉ đứng hàng thứ ba sau bệnh tim và bệnh ung thư. Cứ 100,000 người sẽ có 794 người bị bệnh mạch máu não. Mỗi năm có khoảng 400,000 người phải vào bệnh viện vì bệnh này, tính ra 5% người già trên 65 tuổi sẽ bị bệnh mạch máu não. Vì thế bệnh này là một bệnh rất quan trọng, đặc biệt cho người lớn tuổi, và vấn đề phòng ngừa là điều chính.

Sau đây chúng ta sẽ xem về các loại của bệnh mạch máu não, các triệu chứng và cách ngừa bệnh này.

Các bệnh của mạch máu não có thể chia làm bốn loại chính:

1.  – Nghẹt mạch máu não do cứng thành động mạch gây nên.

1.  – Nghẹt mạch máu não do cứng thành động mạch gây nên.

2.  – Cục máu chạy làm tắc mạch máu não, cục máu có thể từ một động mạch não bị lở loét và làm đông máu hoặc có

3. – Xuất huyết trong não do áp huyết cao gây ra.thể chạy từ tim lên.

4.  – Mạch máu não bị phình và bị bể làm chảy máu dưới màng não gọi là màng nhện.

Các tổn thương của mạch máu não có thể xảy đến một cách từ từ với triệu chứng báo trước hoặc có thể xảy ra một cách đột ngột, bất ngờ và không có gì báo trước cả. Điều này tùy thuộc vào loại nào trong các loại kể trên; như nếu bị nghẹt mạch máu não, các triệu chứng có thể báo trước đôi khi nhiều ngày hoặc cả một thời gian thật lâu trước khi bị stroke hẳn; trường hợp bị cục máu chạy làm tắc mạch máu não hay bị xuất huyết trong não do áp huyết cao hay do mạch máu bị phình và bể, stroke xảy ra đột ngột, bất ngờ.

Trước hết, điều nên biết là có thể có những triệu chứng nào báo trước. Những triệu chứng này thường xảy ra ngắn, trong vòng vài phút đến một giờ, và thường biến đi không để lại dấu vết nào rồi trở lại sau đó, nhiều khi vài ngày hay cả tháng sau hoặc có thể nhiều như năm hoặc mười lần trong một ngày. Những triệu chứng thường thấy là tự nhiên thấy yếu hẳn đi một bàn tay hay một cánh tay trong vài phút rồi trả lại bình thường, hoặc thấy liệt đi một nửa bên người trong chốc lát rồi lại cử động được.

Nhiều người có triệu chứng nói không được hay nói năng rất khó khăn trong vài phút đồng hồ. Một triệu chứng cũng thường hay xảy ra là tự nhiên mắt không còn thấy gì hoặc bị mất hẳn thị giác một nửa bên hoặc ở giữa thấy đen ngòm, trong vòng vài phút đồng hồ rồi lại thấy được như thường. Một số các triệu chứng khác có thể xảy ra là thấy chóng mặt, quay cuồng, đi đứng không vững, mắt nhìn một thành hai, nói năng ngọng nghịu chỉ trong chóc lát rồi trở lại bình thường.

Trước hết, điều nên biết là có thể có những triệu chứng nào báo trước. Những triệu chứng này thường xảy ra ngắn, trong vòng vài phút đến một giờ, và thường biến đi không để lại dấu vết nào rồi trở lại sau đó, nhiều khi vài ngày hay cả tháng sau hoặc có thể nhiều như năm hoặc mười lần trong một ngày. Những triệu chứng thường thấy là tự nhiên thấy yếu hẳn đi một bàn tay hay một cánh tay trong vài phút rồi trả lại bình thường, hoặc thấy liệt đi một nửa bên người trong chốc lát rồi lại cử động được.

Nhiều người có triệu chứng nói không được hay nói năng rất khó khăn trong vài phút đồng hồ. Một triệu chứng cũng thường hay xảy ra là tự nhiên mắt không còn thấy gì hoặc bị mất hẳn thị giác một nửa bên hoặc ở giữa thấy đen ngòm, trong vòng vài phút đồng hồ rồi lại thấy được như thường. Một số các triệu chứng khác có thể xảy ra là thấy chóng mặt, quay cuồng, đi đứng không vững, mắt nhìn một thành hai, nói năng ngọng nghịu chỉ trong chóc lát rồi trở lại bình thường.

 

 

 Những người nào dễ bị bệnh đứt mạch máu đầu? 

Ngoài hai bệnh chính kể trên, các bệnh về nhịp tim đập không đều, bệnh nghẹt van tim hay nghẹt động mạch tim hay nhiễm trùng tim cũng dễ làm đọng thành cục máu ở trong tim và làm chạy lên não bộ gây ra tổn thương mạch máu não bộ và gây ra stroke. Hút thuốc lá nhiều gây ra nhiều chứng bệnh khác nhau và là một trong những yếu tố để đưa đến stroke. Vì thế muốn tránh bệnh này phải giảm thiểu tối đa các yếu tố nguy hiểm và ngưng hút thuốc là điều cần thiết.

 Đứt mạch máu đầu hay stroke có thể xảy ra theo nhiều cách. Nếu bị nặng như xuất huyết nhiều trong não bộ hay bị hư hỏng vùng não bộ quan trọng và cần thiết cho sự sống còn như trung tâm điều khiển sự hô hấp, người bệnh có thể chết ngay trong vòng vài phút hay nửa tiếng đồng hồ. Phần lớn các trường hợp diễn biến xảy ra từ từ hơn và nặng hay nhẹ sẽ tùy thuộc vào mạch máu não nào bị ảnh hưởng.

Trong não có ba mạch máu chính: mạch máu não giữa, mạch máu não trước và mạch máu não sau. Nếu bị nghẹt hay bị cục máu tắc ở mạch máu não giữa, sẽ bị liệt và tê mất cảm giác nửa người ở phia bên đối diện của bên mạch máu bị nghẹt. Có nghĩa là bị nghẹt mạch máu bên trái sẽ bị liệt nửa người bên phải và ngược lại. Đồng thời trung tâm điều khiển nói hay phát âm bị thương tổn sẽ làm cho nói không được hay nói ngọng nghịu khó khăn. Tùy theo vùng nào của trung tâm điều khiến tiếng nói bị ảnh hưởng, có rất nhiều triệu chứng khác nhau như nghe hiểu mà muốn nói nói không được, nghe cũng không hiểu mà nói cũng không được, nhìn sách hiểu nhưng đọc ra không được, hoặc đọc không hiểu gì cả, hoặc viết ra không được hay làm tình không được…

Mỗi người có nửa bán cầu não mạnh hơn bên kia, thường người thuận tay phải có bán cầu não bên trái mạnh hơn, người thuận tay trái có bán cầu não phải mạnh hơn; nếu bị nghẹt mạch máu não giữa của bán cầu não chính yếu sẽ bị liệt nửa người của phía bên kia nặng hơn nhiều và trung tâm điều khiển nói năng ở phia bán cầu não chính nên cũng sẽ bị nói không được. Ngược lại, nghẹt mạch máu não giữa của bán cầu não phụ sẽ bị nhẹ hơn và thường vẫn nói được.

Nghẹt mạch máu não trước tương đói bị ít hơn làm đi đứng khó khăn tuy không đến nỗi bị liệt hẳn, làm đi tiều không kiêm soát được, ảnh hưởng đến trỉ thông minh v…v… Nghẹt mạch máu não sau cũng gây bị liệt, ngoài ra trên mặt cũng bị làm mắt sụp, nuốt không được, nửa mặt mất cảm giác, bị chóng mặt, ói mửa v.v..

 Như vậy khi người bệnh bị những triệu chứng kể trên có thể định bệnh là bị bệnh của mạch máu đầu hay stroke và cần phải đưa vào bệnh viện để điều trị. Việc định bệnh chính xác và phân loại ra bị xuất huyết trong não hay bị nghẹt và làm chết phần nào của não bộ phải dựa vào cách chụp hình CAT scan hay phương pháp mới hơn gọi là MRI (magnetic resonance imaging). Nếu nghi bị bể mạch máu bị phình gọi là aneurysm làm xuất huyết dưới màng não gọi là màng nhện, có thể phải lấy nước tủy xương sống sau khi đã chụp hình CAT scan xong.

 Việc chữa trị stroke cũng tùy thuộc vào loại nào. Nếu bị nghẹt mạch máu não, có thể dùng những thuốc làm chống đông máu như Heparin và để phòng ngừa có thể bị stroke trở lại, một số bệnh nhân có thể phải uống thuốc làm loãng máu như Coumadin, phần lớn thường dùng Aspirin cũng có tác dụng loãng máu và ít bị biến chứng làm chảy máu hơn. Một số bệnh nhân bị nghẹt quá nhiều ở mạch máu có làm thành những cục máu chạy lên làm tắc mạch máu não có thể phải mỗ để thông mạch máu ở cổ gọi là carotid endarterectomy. Thường phải chụp hình hệ thống mạch máu não gọi là cerebral angiography để biết đích xác chỗ nào bị nghẹt và nghẹt nhiều bao nhiêu truớc khi mổ. Chụp hình bằng phương pháp này cũng có nhiều nguy hiểm và mổ để thông động mạch cổ cũng có thể gây mức độ tử vong thay đổi từ 1 đến 20% tùy bác sĩ và nhà thương có kinh nghiệm nhiều hay không. Điều này cho thấy sự quan trọng trong việc nên đến một trung tâm y khoa lớn, kinh nghiệm nhiều về việc chữa bệnh đứt mạch máu đầu hay stroke để có thế có nhiều hy vọng nhất trong việc chữa trị.

 Điều thiết yếu nhất trong việc chữa trị và phòng ngừa là nhận biết các triệu chứng báo trước transient ischemic attacks như đã nói ở phần trên. Khi bị các triệu chứng liệt một phần tay chân rồi trở lại bình thường ngay hay nói ngọng nghịu một vài phút ngắn v.v… phải đi khám bệnh càng sớm càng tốt. Các thử nghiệm đầu tiên thường được làm là thử nghiệm siêu âm ở mạch máu cổ và đo độ nghẹt bằng phương pháp gọi là Doppler, nếu bị nghẹt nhiều có thể cần chụp hình angiography như đã nói ở trên và mổ endarterectomy nếu cần. Trong trường hợp không mổ được, thường sẽ phải uống Aspirin để ngừa bị stroke.

 Tóm lại, đứt mạch máu đầu là một bệnh nguy hiểm, rất nhiều trường hợp có triệu chứng báo trước, nên nhận biết các triệu chứng này là điều rất quan trọng đề phòng ngừa và chữa trị kịp thời. Một khi stroke đã xảy ra, việc chữa trị khó khăn hơn nhiều và thường chỉ giữ để cho không bị nặng hơn nữa hay có thể chết ngay. Những điều có thể làm được để ngừa bệnh nguy hiểm này là chữa trị áp huyết cao nếu có bệnh này, hạ Cholesterol, bỏ thuốc lá. Aspirin với lượng nhỏ cũng có thể dùng để ngừa nếu không bị phản ứng với Aspirin. Vitamin E có thể có hiệu quả phòng ngừa với bệnh tim nhưng chưa được chứng minh với trường hợp bệnh đứt mạch máu đầu. Các phương pháp khác không có hiệu quả gì và ngoài các cách ngăn ngừa như đã nói ở trên, điều cốt yếu vẫn là sự nhận biết các triệu chứng báo trước của bệnh này./.

 

Bs Nguyễn Đình Phùng

Báo cáo: Meta, Twitter xóa ‘mạng lưới các tài khoản’ quảng bá ‘những câu chuyện ủng hộ phương Tây’ trong khi phản đối Trung Quốc, Nga, Iran

Katabella Roberts
Facebook, Instagram, Twitter và các mạng xã hội khác trên một chiếc điện thoại thông minh trong một bức ảnh lưu trữ không đề ngày tháng. (Ảnh: Chandan Khanna/AFP qua Getty Images)

Facebook và Twitter đã gỡ bỏ một mạng lưới các tài khoản mạng xã hội “sử dụng các thủ thuật lừa đảo” để quảng bá những bài báo thân phương Tây ủng hộ Hoa Kỳ và các đồng minh đồng thời phản đối các nước như Trung Quốc, Nga, và Iran, theo một báo cáo được công bố hôm 24/08.

Cuộc điều tra chung của Đài quan sát Internet Stanford và Graphika, một công ty phân tích hãng truyền thông xã hội, đã phát hiện ra rằng một “mạng lưới tài khoản được kết nối với nhau” trên Twitter, Facebook, Instagram, và năm nền tảng truyền thông xã hội khác đã sử dụng các chiến lược “lừa đảo” để ủng hộ các câu chuyện về phương Tây ở Trung Đông và Trung Á.

Báo cáo viết: “Các chiến dịch này liên tục đưa ra các câu chuyện quảng bá cho lợi ích của Hoa Kỳ và các đồng minh của họ trong khi phản đối các nước khác bao gồm cả Nga, Trung Quốc, và Iran.”

Theo báo cáo, các tài khoản này đặc biệt chỉ trích nặng nề Nga về cái chết của những người dân thường vô tội trong cuộc xâm lược Ukraine bắt đầu vào tháng Hai năm nay. Họ cũng quảng bá câu chuyện rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin đã lên kế hoạch gây ra một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu vốn gây ảnh hưởng nặng nề nhất đến các nước kém phát triển về kinh tế.

Các tài khoản đó cũng ca ngợi viện trợ của Hoa Kỳ cho Trung Á và tập trung vào việc Đảng Cộng sản Trung Quốc đối xử với các nhóm thiểu số Hồi giáo Trung Quốc, đặc biệt là người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương.

Các tài khoản ở Trung Đông cũng chuyên nói về các vấn đề ở Yemen, chủ yếu chia sẻ nội dung chỉ trích hoạt động của phiến quân Iran và Houthi ở nước này, bao gồm các bài đăng cáo buộc các thủ lĩnh phiến quân Houthi ngăn chặn việc cung cấp viện trợ nhân đạo và hoạt động như những kẻ ủy nhiệm cho Iran và Hezbollah.

Một phần của hoạt động trên cũng thúc đẩy thông điệp chống chủ nghĩa cực đoan, theo báo cáo.

Logo của nền tảng Meta ở Davos, Thụy Sĩ, hôm 22/05/2022. (Ảnh: Arnd Wiegmann/Reuters)

‘Chuỗi chiến dịch ngấm ngầm’

Theo báo cáo nói trên, Twitter và Meta, công ty mẹ của Facebook, đã gỡ bỏ các tài khoản trong một “loạt chiến dịch bí mật” trong khoảng thời gian 5 năm.

Theo báo cáo, Twitter cho biết hai nhóm tài khoản chồng chéo đó đã vi phạm các chính sách của họ về “thao túng nền tảng và quấy rối,” trong khi Meta cho biết các tài khoản đó tham gia vào “hành vi phối hợp gian dối.”

Theo báo cáo, cả Twitter và Meta, sau khi gỡ bỏ các tài khoản, đã cung cấp các phần hoạt động của họ cho Graphika và Đài quan sát Internet Stanford.

Đài quan sát Internet Stanford và Graphika cho biết họ tin rằng hoạt động này đại diện cho vụ việc về hoạt động gây ảnh hưởng thân phương Tây bí mật trên kênh truyền thông xã hội có “quy mô rộng lớn nhất” từng được các nhà nghiên cứu nguồn mở xem xét và phân tích cho đến nay.

Báo cáo nêu rõ, “Với một vài ngoại lệ, việc nghiên cứu các hoạt động gây ảnh hưởng hiện đại đã tập trung hoàn toàn vào hoạt động liên quan đến các chế độ độc tài ở các nước như Nga, Trung Quốc và Iran, với sự phát triển gần đây trong nghiên cứu về vai trò không thể thiếu của các tổ chức tư nhân.”

“Báo cáo này minh họa phạm vi rộng hơn của các tác nhân tham gia vào các hoạt động tích cực để tác động đến khán giả trực tuyến.”

Mặc dù cả Twitter và Meta đều không chia sẻ chi tiết kỹ thuật về cuộc điều tra của họ và từ chối công khai ai đứng sau các tài khoản này, nhưng Twitter cho biết “quốc gia có khả năng là xuất xứ” của hoạt động này là Hoa Kỳ và Vương quốc Anh, trong khi Meta cho biết “quốc gia xuất xứ” là Hoa Kỳ.

Bộ dữ liệu do Twitter cung cấp cho Graphika và Đài quan sát Internet Stanford bao gồm hơn 299,000 bài đăng của 146 tài khoản trong khoảng thời gian từ tháng Ba năm 2012 đến tháng Hai năm nay.

Các chiến dịch bí mật cũng được thể hiện trong tập dữ liệu của Meta gồm 39 hồ sơ Facebook, 16 trang, hai nhóm, và 26 tài khoản Instagram hoạt động từ năm 2017 đến tháng Bảy năm 2022.

Ứng dụng Twitter trên một chiếc điện thoại thông minh hôm 13/07/2021. (Ảnh: Dado Ruvic/Hình minh họa/Reuters)

Hiệu quả hạn chế

Theo báo cáo, các tài khoản đó đã sử dụng ảnh hồ sơ giả được lấy từ các nguồn khác, trong đó có một tài khoản sử dụng ảnh của diễn viên Valeria Menendez của Puerto Rico hoặc ảnh được tạo bằng máy điện toán.

Các tài khoản này cũng “đóng vai trò là các hãng thông tấn độc lập, tận dụng meme và video dạng ngắn, cố gắng khởi động các chiến dịch hashtag và phát động các kiến ​​nghị trực tuyến: tất cả các chiến thuật đã được quan sát trong các hoạt động trước đây của các tác nhân khác” và một số thì chia sẻ tin tức và đường liên kết đến các trang web được tài trợ bởi Quân đội Hoa Kỳ, theo bản báo cáo.

Tuy nhiên, theo báo cáo, thì hiệu quả của chúng là hạn chế, trong đó nói rằng “phần lớn các bài đăng và tweet mà chúng tôi đã xem xét, nhận được không quá một vài lượt thích hoặc retweet và chỉ 19% nội dung ngấm ngầm mà chúng tôi xác định có hơn 1,000 người theo dõi.”

Báo cáo viết: “Thật đáng chú ý, hai tài sản được theo dõi nhiều nhất trong dữ liệu do Twitter cung cấp là các tài khoản công khai có mối liên hệ với quân đội Hoa Kỳ.”

Phát ngôn viên Lầu Năm Góc Chuẩn Tướng Không quân Pat Ryder nói với The Wall Street Journal rằng họ sẽ “xem xét và đánh giá bất kỳ thông tin nào mà Facebook hoặc Twitter cung cấp.”

Một phát ngôn viên của Twitter nói với hãng thông tấn trên rằng báo cáo này độc lập với công ty và “dữ liệu được chia sẻ với các nhà nghiên cứu bên ngoài để hỗ trợ phân tích bên ngoài nhằm thông báo cho công chúng.”

Trong khi đó, người phát ngôn của Meta cho biết công ty không có thêm thông tin nào để chia sẻ liên quan đến báo cáo trên, thay vào đó đề cập đến các cuộc thảo luận trước đó từ các giám đốc điều hành bảo mật nói về những khó khăn trong việc kết nối tài khoản giả mạo với các nhóm hoặc chính phủ cụ thể, theo The Wall Street Journal.

Các đại diện của Twitter và Meta đã không phản hồi yêu cầu bình luận của The Epoch Times trước thời điểm xuất bản bài báo này.

Cô Katabella Roberts là một cây viết tin tức cho The Epoch Times, chủ yếu tập trung vào Hoa Kỳ, thế giới và tin tức kinh doanh.

Nhật Thăng biên dịch
Quý vị tham khảo bản gốc từ The Epoch Times

Bất ngờ xuất hiện hình ảnh concept của điện thoại Tesla Model Pi, liệu Tesla đang âm thầm dấn thân vào thị trường smartphone?

Tống Nam Tuấn Vũ 

Hình ảnh concept Tesla Model Pi

Hình ảnh concept Tesla Model Pi (Nguồn: Concept Phones)

Trong khi hãng Apple đang triển khai vào việc sản xuất và kinh doanh xe hơi, thì Tesla cũng được cho là đang làm điều ngược lại. Hiện tại, Tesla đã và đang cùng với SpaceX triển khai các dịch vụ Internet thông qua dự án Starlink. Không sớm thì muộn hãng cũng sẽ trở thành một nhà cung cấp dịch vụ viễn thông chính thức, cũng có thể tham gia vào cả thị trường smartphone.
Tesla triển khai Internet Starlink tại các trạm sạc SuperCharge

Tesla triển khai Internet Starlink tại các trạm sạc SuperCharge (Nguồn: Techradar)

Vì thế, cũng không mấy ngạc nhiên khi hình ảnh concept xuất hiện mới đây được cho là smartphone của Tesla trong tương lai. Nhà thiết kế 4RMD cũng đã tái hiện bản concept Tesla Model Pi này dựa trên các tin đồn gần đây, thiết bị được mệnh danh là “Smartphone phi thường đến từ Elon Musk”.

Tesla Model Pi được lấy cảm hứng từ những chiếc xe của Tesla, sở hữu thiết kế góc cạnh và màn hình phẳng 6.9 inch có độ phân giải 4K. Bên cạnh đó, thiết bị cũng sẽ trang bị tần số quét lên đến 240 Hz. Đi kèm cảm biến vân tay, hỗ trợ kết nối với dịch vụ Internet vệ tinh Starlink với tốc độ tải lên đến 210 Mbps.

Smartphone Tesla Model Pi được tái hiện qua hình ảnh concept

Smartphone Tesla Model Pi được tái hiện qua hình ảnh concept (Nguồn: Concept Phones)

Thiết bị sở hữu khung làm bằng nhôm có thiết kế liền lạc, camera selfie ẩn dưới màn hình. Mặt sau thiết bị sẽ được trang bị tấm kính đặc biệt, tích hợp điện từ có khả năng làm “tàng hình” camera. Đây cũng từng xuất hiện trên các bản concept của OnePlus khoảng hai năm trước.

Tesla Model Pi được cho là sở hữu cảm biến camera chính có độ phân giải lên đến 108 MP. Đi kèm 3 ống kính phụ gồm: Camera zoom quang học 3x, zoom quang học 10x và cuối cùng là camera góc siêu rộng (ultrawide) có độ phân giải 12 MP.

Thiết kề liền lạc trên smartphone Tesla Model Pi

Thiết kề liền lạc trên smartphone Tesla Model Pi (Nguồn: Concept Phones)

Bên cạnh đó, thiết bị cũng sẽ đi kèm một tấm sạc pin năng lượng mặt trời chuyên dụng. Tesla Model Pi sẽ có 3 phiên bản màu tùy chọn như: Màu xanh đậm, đen và màu đỏ.

Hiện tại thiết bị chỉ mới dừng lại ở mức tin đồn, chúng ta sẽ phải tiếp tục chờ đợi thông tin xác nhận chính thức từ Tesla trong thời gian tới.

ĐẶT MUA SMARTPHONE PIN KHỦNG GIÁ TỐT

Nguồn: Concept Phones

WordPress.com.

Up ↑