Chiến tranh Ukraine: Kẻ nội thù, Nga cài gián điệp vào Ukraine (kỳ 2: tiếp theo)

Sự hỗn loạn nội bộ của Ukraine này được bộc phát một phần vào ngày 17 tháng 7. Tổng thống Zelenskiy trong một video trước quốc dân, đã ngưng chức người đứng đầu SBU là Ivan Bakanov người bạn của ông từ nhiều năm với lý do có lượng lớn nhân viên SBU bị nghi ngờ phản quốc. Các nguồn tư pháp Ukraine nói với Reuters rằng một số nhân viên SBU kể lại trong cuộc trò chuyện với họ rằng họ không thể liên lạc được với Bakanov trong vài ngày sau khi Nga xâm lược, làm tăng thêm cảm giác hỗn loạn ở Kyiv. Bakanov đã không trả lời yêu cầu bình luận của Reuters.

Zelenskiy cho biết 651 trường hợp bị cáo buộc phản quốc và cộng tác với địch liên quan đến các cá nhân của cơ quan thực thi pháp luật và trong văn phòng công tố. Hơn 60 quan chức từ SBU và văn phòng tổng công tố phản lại Ukraine trong các khu vực do Nga chiếm đóng, Zelenskiy nói thêm.

Khi được yêu cầu bình luận về sự phát hiện của Reuters, chính quyền tổng thống Ukraine, SBU và văn phòng tổng công tố đã không trả lời. Riêng phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết: “Tất cả những câu hỏi này không liên quan gì đến chúng tôi, do đó chúng tôi không có gì để bình luận”. Cơ quan tình báo Nga, FSB và Bộ Quốc phòng đã không trả lời các câu hỏi của Reuters.

QUAN HỆ KGB

Bộ máy gián điệp Moscow đã đan xen với Chornobyl trong nhiều thập niên. Sau thảm họa 1986 trong đó một lò phản ứng phóng ra những đám mây phóng xạ rải rác khắp châu Âu, KGB của Liên Xô đã vào cuộc. Hơn 1.000 nhân viên KGB đã tham gia dọn dẹp theo một bản tin nội bộ được giải mật của một bộ trưởng chính phủ Ukraine năm 1991. Theo một bản ghi nhớ khác, ông Viktor Chebrikov đã ra lệnh cho các sĩ quan thuộc bộ tuyển dụng các đặc vụ trong số các nhân viên của nhà máy và chỉ thị rằng một sĩ quan KGB nên giữ chức vụ phó giám đốc của nhà máy phụ trách an ninh, theo một bản thông tin liên lạc nội bộ của KGB từ năm 1986.

Ngay cả sau khi Ukraine độc ​​lập vào năm 1991, các chỉ huy gián điệp của Moscow vẫn còn nắm quyền lực ở đó. Người đứng đầu cơ quan tình báo đầu tiên của Ukraine là Nikolai Golushko, người bắt đầu sự nghiệp của mình ở nước Nga Xô Viết. Trước khi được bổ nhiệm, ông đã lãnh đạo chi nhánh Ukraine của KGB Liên Xô. Golushko đã giữ lại hầu hết các sĩ quan thời Liên Xô, theo một cuốn hồi ký của ông ta năm 2012.

Sau 4 tháng làm giám đốc gián điệp của Ukraine, Golushko quay trở về Moscow để gia nhập trở lại KGB và trở thành người đứng đầu Cơ quan Tình báo Liên bang mới được thành lập của Nga vào năm 1993, tiền thân của FSB ngày nay.

Tại Moscow, Golushko đã đón tiếp chuyến thăm của Phó Cục trưởng Cục An ninh Nhà nước Ukraine, theo hồi ký của ông ta. Ông nhớ lại việc Oleg Pugach, quan chức Ukraine, đã nhờ Golushko giúp tìm vải để may đồng phục cho các sĩ quan tình báo Ukraine. Golushko cũng viết rằng Kyiv, thiếu nguồn lực và chuyên môn của riêng mình, đã ký các thỏa thuận mà theo đó SBU đồng ý chia sẻ thông tin tình báo với Moscow. Đổi lại, Matxcơva đã cung cấp vật tư, công nghệ và trợ giúp chuyên gia cho các cuộc điều tra. Reuters đã tiếp cận Golushko để được bình luận. Một đồng nghiệp trong nhóm cựu chiến binh tình báo nói với Reuters: Golushko, hiện 85 tuổi, sức khỏe yếu và không thể trả lời các câu hỏi. Reuters không thể liên lạc với Pugach và không thể xác nhận độc lập tài khoản của Golushko.

Oleksiy Danilov, Thư ký Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia Ukraine, trong ảnh hồi đầu tháng. REUTERS / Valentyn Ogirenko

Người trực tiếp biết kế hoạch xâm lược của Nga cho biết, các sĩ quan tình báo tại Chornobyl chính thức trở thành một phần của bộ máy an ninh Ukraine vào năm 1991, nhưng vẫn tiếp tục nhận lệnh từ Moscow. Người này nói thêm: “Trên thực tế, đây là những nhân viên của FSB. SBU đã không trả lời các câu hỏi về việc này.

Nhà máy hạt nhân Chornobyl là một cơ sở lớn, một cấu trúc thép khổng lồ bao quanh Lò phản ứng số 4, điểm zero 0 của thảm họa năm 1986. Nhà máy nằm chỉ cách biên giới với Belarus 10 km, trong một khu rừng rậm rạp và có phóng xạ cao. Các nhà hoạch định chiến tranh Nga xem việc kiểm soát Chornobyl là quan trọng về mặt chiến lược vì nằm trên con đường ngắn nhất để tiến vào Kyiv, theo các nhà phân tích quân sự phương Tây.

Nguồn tin trên cũng cho biết vào tháng 11 năm 2021, Nga cho các nhân viên tình báo bí mật tới Ukraine, thiết lập liên lạc với các quan chức chịu trách nhiệm an ninh cho nhà máy điện Chornobyl. Mục tiêu của các điệp viên là bảo đảm sẽ không có kháng cự vũ trang khi quân đội Nga tràn vào. Nguồn tin cho biết Chornobyl cũng đóng vai trò là điểm gửi tài liệu từ trụ sở SBU. Để đáp lại, các quan chức Ukraine đã trao cho các điệp viên Nga thông tin về sự sẵn sàng của quân đội Ukraine.

Reuters không thể xác minh độc lập các chi tiết về nguồn tin, và cả Cục Điều tra Nhà nước Ukraine cũng như SBU đều không trả lời các câu hỏi của hãng tin. Nhưng việc xem xét lời khai của Ukraine và các tài liệu của tòa án và cuộc phỏng vấn với một quan chức địa phương cho thấy Kyiv đang tiến hành ít nhất ba cuộc điều tra về hành vi của những người từng làm việc tại Chornobyl. Theo các tài liệu này, các cuộc điều tra đã xác định được ít nhất hai người bị tình nghi cung cấp thông tin cho các đặc vụ Nga hoặc giúp họ chiếm đoạt nhà máy.

VALENTIN VITER

CHỈ HUY BỘ PHẬN AN NINH CỦA CHORNOBYL

Viter đang bị giam giữ ở Ukraine vì nghi ngờ vắng mặt khỏi nhiệm vụ. Một bản trích từ ​​tòa án, được Reuters nhìn thấy, cho thấy các nhân viên thực thi pháp luật đã bắt đầu cuộc điều tra thứ hai đối với Viter, vì nghi ngờ phản quốc. Luật sư của anh ta bác bỏ các cáo buộc.

Một trong những người đàn ông bị các công tố viên và điều tra viên Ukraine tình nghi giúp đỡ Nga là Valentin Viter, một đại tá 47 tuổi trong SBU. Vào thời điểm Nga xâm lược, Viter là phó tổng giám đốc của nhà máy chịu trách nhiệm bảo vệ vật chất của nó.

Vào tháng 5 năm ngoái, Viter đã giám sát một cuộc diễn tập huấn luyện định kỳ nhằm mô phỏng một cuộc tấn công của những kẻ phá hoại có vũ trang. Các thành viên vũ trang của đơn vị Vệ binh Quốc gia bảo vệ Chornobyl đã tham gia diễn tập đẩy lùi những kẻ tấn công bằng vũ lực. Viter cho biết cuộc tập trận đã thành công, theo một video phỏng vấn được đăng ngay sau đó trên trang web của nhà máy. Anh cũng cho biết anh hy vọng đội bảo vệ của Chornobyl sẽ “không cần áp dụng kiến ​​thức và kỹ năng mà chúng tôi có được trong tình huống thực tế”.

Viter đã được biệt phái từ SBU để làm việc tại Chornobyl với tư cách là giám đốc an ninh vào giữa năm 2019, ông đã nói với các nhà điều tra. Trong một dịp khác, ông nói vào ngày 18 tháng 2 năm nay – sáu ngày trước cuộc xâm lược của Nga – ông đã nghỉ bệnh do bệnh hô hấp.

Vào thời điểm đó, Nga đang tăng cường quân đội của mình ở Belarus để chuẩn bị cho một cuộc xâm lược, các quan chức Mỹ cho biết. Hình ảnh vệ tinh do công ty vệ tinh Maxar của Mỹ chụp hôm 15/2 cho thấy một cây cầu phao quân sự đang được xây dựng bắc qua sông Pripyat ở Belarus, phía bắc nhà máy điện. Cảnh sát Ukraine và SBU đã cảnh giác cao độ để đối phó với mối đe dọa từ Nga, và cảnh sát trưởng quốc gia này cho biết vào thời điểm đó rằng an ninh đã được tăng cường tại nhà máy Chornobyl.

Một video clip từ trang web của Chornobyl. Người đứng đầu an ninh Valentin Viter thảo luận về một bài tập huấn luyện gần đây.

Viter nói với các nhà điều tra rằng: vào buổi sáng ngày 24 tháng 2 cuộc xâm lược của Nga, anh ta đang ở nhà riêng ở Kyiv, anh gọi điện thoại cho người đứng đầu đơn vị Vệ binh Quốc gia Chornobyl, người đang thế chức vụ của anh ta. Đến lúc đó, những người ở nhà máy mới biết đoàn xe bọc thép của Nga đang tiến về phía họ.

Lúc đó, Viter nói với chỉ huy bằng tiếng Nga: “Hãy bỏ qua cho những người của bạn.” Viter không có thẩm quyền chính thức đối với Vệ binh Quốc gia và Reuters không thể xác định liệu chỉ huy có chú ý đến lời nói của Viter khi đơn vị của anh này đầu hàng sau các cuộc thảo luận với quân xâm lược Nga hay không. Một tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Quốc gia xác định chỉ huy đơn vị là Yuriy Pindak.

Khi khi rút lui khỏi Chornobyl sau 36 ngày chiếm đóng, lính Nga đã bắt Pindak và hầu hết đơn vị của anh ta làm tù binh. Ukraine cho biết các lính canh đang bị giam giữ ở Nga hoặc Belarus. Các quan chức Nga không bình luận về nơi ở của đơn vị này.

Yuriy Fomichev, thị trưởng thị trấn Slavutych, nơi hầu hết công nhân Chornobyl sinh sống, cho biết Cục Điều tra Nhà nước Ukraine đang tiến hành điều tra xem Vệ binh Quốc gia có vi phạm luật khi hạ vũ khí hay không. Fomichev nói rằng anh ta không biết về bất kỳ ai đã bị buộc tội. Cục Điều tra Nhà nước đã không trả lời các câu hỏi của Reuters về vấn đề này.

Lực lượng Vệ binh Quốc gia từ chối bình luận về hành động của cá nhân chỉ huy và các thành viên của đơn vị được giao nhiệm vụ bảo vệ Chornobyl. Công ước Geneva cho biết: “Giao tranh trên lãnh thổ của các cơ sở hạt nhân bị cấm theo Công ước Geneva,” và nói thêm đây là “một trong những lý do” tại sao không có giao tranh lớn tại địa điểm này. Nó chuyển các câu hỏi về bất kỳ cuộc điều tra nào cho Cục.

Điều 56 của một nghị định thư bổ sung cho Công ước Geneva quy định rằng các nhà máy điện hạt nhân và các cơ sở lắp đặt nguy hiểm khác không được tấn công.

Viter đã bị bắt ở miền tây Ukraine và hiện đang bị giam giữ trước khi xét xử vì bị nghi ngờ vắng mặt nhiệm vụ của mình. Một trích dẫn khác cho thấy các nhân viên thực thi pháp luật đã bắt đầu cuộc điều tra thứ hai đối với Viter vì nghi ngờ phản quốc bằng cách “cố tình hỗ trợ các đơn vị quân đội của quốc gia xâm lược, Liên bang Nga, thực hiện các hoạt động lật đổ chống lại Ukraine. ” Họ vẫn chưa phát hiện ra bằng chứng buộc anh ta với các dịch vụ đặc biệt của Nga.

Viter đã nói trong các tuyên bố của tòa án rằng anh ta chạy trốn khỏi Kyiv vì sự an toàn của gia đình anh ta hai ngày sau khi Chornobyl bị bắt nhưng cố gắng giữ liên lạc với các đồng nghiệp tại nhà máy.

Luật sư của Viter, Oleksandr Kovalenko, cho biết Viter có lý do chính đáng để nghỉ việc và không biết rằng anh ta nên ở lại Chornobyl. Luật sư cho biết bất kỳ cáo buộc phản quốc nào là vô căn cứ và Viter đã không được tống đạt thư tình nghi, một bước thường trước các cáo buộc. Theo luật sư, Viter nói “Tha cho người của bạn” để nhắc nhở chỉ huy Vệ binh Quốc gia rằng nhiều người phụ thuộc vào anh ta. Viter không thảo luận về việc đầu hàng, Kovalenko nói. Ông nói thêm rằng các nhà điều tra đã không hỏi Viter về bất kỳ trao đổi tài liệu nào tại Chornobyl.

(Còn tiếp)

Leave a Reply

WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: